Mart-aprel aylarında Azərbaycanda yağıntıların normadan bir neçə dəfə artıq olması aqrar sahədə narahatlıq yaradıb. Xüsusilə Bakı və Abşeron yarımadasında müşahidə olunan intensiv yağışlar kənd təsərrüfatında məhsuldarlığa mümkün təsirlərlə bağlı sualları gündəmə gətirib.
Aqrar sahə üzrə mütəxəssislər hesab edir ki, bu cür hava şəraiti bəzi bitkilər üçün risk yaratsa da, ümumi mənzərə birmənalı şəkildə mənfi deyil və təsirlər regiondan və bitki növündən asılı olaraq dəyişir.
Çiçəkləmə dövründə əsas risklər
Ekspert Köçəri Həsənov bildirir ki, intensiv yağışlar xüsusilə meyvə ağaclarının çiçəkləmə mərhələsində ciddi problemlər yarada bilər: “Hazırda ağaclarda tozlanma prosesi gedir. Güclü yağış isə bu prosesi pozur. Yağış damcıları çiçəklərin üzərinə təzyiqlə düşdükdə tozlanma baş tutmur. Əgər yağış zəif olsaydı, belə problem yaranmazdı”.
Onun sözlərinə görə, erkən çiçəkləyən meyvə növləri daha çox risk altındadır:
- ərik
- şaftalı
- nektarin
Gilas ağaclarının isə hələ yeni çiçəkləməyə başladığını qeyd edən ekspert, bu səbəbdən onların daha az zərər görə biləcəyini vurğulayıb. Bununla belə, güclü yağıntıların müşahidə olunduğu bölgələrdə məhsuldarlığın müəyyən qədər azalması ehtimalı istisna edilmir.
Yağıntıların müsbət və mənfi tərəfləri
Mütəxəssislər qeyd edir ki, yaz yağışları normal şəraitdə torpaq üçün faydalıdır və vegetasiya prosesini sürətləndirir. Lakin əsas təhlükə suyun sahələrdə toplanması ilə bağlıdır: “Əgər yağış suları sel şəklində yığılaraq uzun müddət sahədə qalarsa, bu zaman bitkilərin kök sistemi zərər görə bilər”.
Taxıl sahələrinə gəldikdə isə vəziyyət daha fərqlidir. Hazırda arpa və buğda kimi bitkilərin inkişaf mərhələsində olduğu qeyd edilir və bu dövrdə yağıntılar onların böyüməsinə müsbət təsir göstərə bilər. Xüsusilə dəmyə ərazilərdə yağışın artması məhsuldarlıq üçün əlavə üstünlük yaradır.
Ekspertlər həmçinin bitki xəstəlikləri riskinə də diqqət çəkirlər. Nəmli hava şəraiti göbələk xəstəliklərinin yaranma ehtimalını artırsa da, bu yalnız bir amildən asılı deyil. Aqronomların nəzarəti ilə vaxtında aparılan dərmanlama tədbirləri bu riskləri minimuma endirə bilər.
Hazırda ağacların nəm olması səbəbindən dərmanlama işlərinin effektivliyi aşağıdır. Buna görə də mütəxəssislər fermerlərə hava şəraitinin stabilləşməsini gözləməyi tövsiyə edirlər.
Bölgələr üzrə vəziyyətə gəlincə, xüsusilə Quba və Qusar istiqamətində bəzi ərazilərdə sel hadisələri qeydə alınıb. Bu zonalarda bəzi bağ sahələrinin su altında qalması məhsul itkisinə səbəb ola bilər. Ekspertlər qeyd edir ki, belə hallarda ağacların kök sisteminin zədələnməsi gələcək məhsuldarlığa ciddi təsir göstərir.
Digər mütəxəssis Cəfər İbrahimlinin fikrincə isə mövcud yağıntılar ümumilikdə əkinçilik üçün ciddi təhlükə yaratmır: “Hazırkı dövrdə yağıntılar xüsusilə dənli bitkilər üçün faydalıdır. Əgər təbii fəlakət halları baş verməzsə, ümumi təsiri daha çox müsbət qiymətləndirilə bilər”.
Beləliklə, intensiv yağışlar aqrar sektor üçün həm risk, həm də imkan yaradır. Nəticə isə əsasən hava şəraitinin davamlılığı və aqrotexniki tədbirlərin düzgün aparılmasından asılı olacaq.
