Bu gün Türkiyə Respublikasının qurucusu, görkəmli dövlət xadimi və marşal Mustafa Kamal Atatürkün doğum günüdür. Onun həyatı və fəaliyyəti təkcə Türkiyə üçün deyil, bütün region üçün mühüm tarixi əhəmiyyət daşıyır.
Mustafa Kamal Atatürk 1881-ci ildə Osmanlı imperiyasının Selanik şəhərində anadan olub. O, hərbi təhsilini İstanbulda alaraq zabit kimi formalaşıb və daha sonra Hərbi Akademiyanı kapitan rütbəsi ilə bitirib. Xidmət etdiyi dövrdə müxtəlif hərbi vəzifələrdə çalışaraq təcrübə qazanıb.
Hərbi və siyasi lider kimi yüksəliş
Birinci Dünya müharibəsi zamanı Atatürk xüsusilə Çanaqqala döyüşlərində göstərdiyi liderliklə tanınıb. Onun bu cəbhədəki uğurları həm Osmanlı ordusunun müqavimətini gücləndirib, həm də onun hərbi nüfuzunu artırıb. Sonralar Suriya–Fələstin cəbhəsində “Yıldırım” ordu qrupunun komandirlərindən biri kimi fəaliyyət göstərib.
Osmanlı imperiyasının süqutundan sonra Atatürk Türkiyənin milli azadlıq hərəkatına rəhbərlik edib. Ankara mərkəzli hökuməti quraraq ölkənin müstəqilliyi uğrunda mübarizənin əsas simasına çevrilib. Sakarya döyüşündə qazanılan qələbədən sonra ona “Qazi” titulu və marşal rütbəsi verilib.
Respublikanın qurucusu
1923-cü il 29 oktyabr tarixində Türkiyə Respublikası elan edilib və Mustafa Kamal Atatürk ölkənin ilk prezidenti seçilib. O, 1938-ci ilə qədər dörd prezidentlik müddəti ərzində dövlətə rəhbərlik edib və geniş islahatlarla müasir Türkiyənin əsasını qoyub.
1934-cü ildə qəbul edilən soyad qanununa əsasən, Türkiyə Böyük Millət Məclisi ona “Atatürk” soyadını verib. Bu ad “Türklərin atası” mənasını daşıyır və onun tarixdəki rolunu simvolizə edir.
Mustafa Kamal Atatürk 10 noyabr 1938-ci ildə İstanbulda Dolmabahçe sarayında vəfat edib. Daha sonra onun nəşi Ankaradakı Anıtqəbir məqbərəsinə köçürülüb.
Atatürk Azərbaycanla bağlı fikirləri ilə də yadda qalıb. O, 1921-ci ildə Azərbaycanın nümayəndəsi İbrahim Əbilovu qəbul edərkən belə demişdi:
“Azərbaycanın sevinci bizim sevincimizdir, kədəri bizim kədərimizdir”.
