Müasir dövrdə insanlar yalnız fiziki deyil, həm də psixi sağlamlıq barədə daha çox düşünürlər. Daimi stress, iş və şəxsi həyatda çətinliklər, yaxınını itirmək və ya maddi problemlər insanı daxili gərginliyə sala bilər. Bu halda sual yaranır: kimə müraciət etməli — psixoloqa, psixiatr, yoxsa psixoterapevtə?
Psixoloq kimdir və nə vaxt müraciət etməli?
Psixoloq — ali psixologiya təhsili olan mütəxəssisdir. Onun məqsədi: emosional diskomfortu azaltmaq, insanın özünü və hisslərini anlamasına kömək etmək, həyat çətinliklərindən çıxış yolu tapmaqdır. Psixoloq diaqnoz qoymur, dərman təyin etmir, əsas aləti söhbət və müxtəlif psixoloji metodlardır.
Psixoloqa müraciət üçün səbəblər: iş və münasibətlərdə təkrarlanan çətinliklər, stress və gərginlik, yaxınını itirmək, boşanma, köç, apatiya, emosional tükənmişlik, ünsiyyətdən qaçma.
Psixiatr kimdir və nə vaxt müraciət etməli?
Psixiatr — tibbi təhsilli həkimdir, psixi xəstəlikləri diaqnostika və müalicə edir. Dərman təyin etmək, kompleks terapiya aparmaq hüququ var.
Psixiatrın köməyinə ehtiyac olduqda: depressiya və ya təşviş aylarla davam edirsə, yuxu və iştah pozulubsa, həyatdan maraq itib, intihar fikirləri, halüsinasiyalar, reallıqla əlaqənin itməsı, güclü və nəzarətsiz panik ataklar varsa. Psixiatrın yanına getmək utanılacaq hal deyil. Bu, ürək həkiminə getmək qədər normaldır.
Psixoterapevt kimdir və nə vaxt müraciət etməli?
Psixoterapevt — insanın daxili konfliktlərini və davranış modellərini daha dərindən işləyən mütəxəssisdir. O, həm tibbi, həm də psixoloji təhsil ala bilər. Psixoterapiya metodları: kognitiv-davranış terapiyası, psixoanaliz, qestalt yanaşma və s.
Psixoterapevtə müraciət etməli hallarda: uşaqlıq və ya yetkinlikdə travmatik hadisələr, güclü günahkarlıq və ya utanc hissi, təkrarlanan dağıdıcı davranış modelləri, etimad problemləri və dərin daxili konfliktlər. Psixoterapiya uzunmüddətli prosesdir, lakin problemin köklərinə təsir edərək düşüncə və davranış mexanizmlərini dəyişməyə kömək edir.
Niyə düzgün mütəxəssisə müraciət vacibdir?
Psixoloqa müraciət edilməli ikən psixiatrın yanına getmək lazımsız dərman təyin olunmasına səbəb ola bilər. Əksinə, psixiatrın müdaxiləsinə ehtiyac olduğu halda yalnız psixoloqla məhdudlaşmaq vaxt itkisinə gətirib çıxarar. Ən yaxşı nəticəni çox vaxt mütəxəssislərin birgə işi verir: psixiatr vəziyyəti dərmanla stabilləşdirir, psixoterapevt səbəbləri araşdırır, psixoloq isə gündəlik həyatda praktik dəstək verir.
Yadda saxlayın: Psixoloq stres və gündəlik çətinliklərdə, psixiatr ciddi xəstəliklərdə, psixoterapevt isə dərin daxili problemlərin həllində kömək edir. Yardım istəmək zəiflik deyil — sağlamlığa qayğının göstəricisidir.
