Bir çox insan günə bir fincan qəhvə ilə başlamağa öyrəşib. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, oyandıqdan dərhal sonra qəhvə içmək düşündüyümüz qədər faydalı deyil.
Həkim və yuxu üzrə mütəxəssis Maykl Breus, həmçinin Arizona Universitetinin tədqiqatçıları hesab edir ki, kofein qəbulunu oyandıqdan sonra ən azı 90 dəqiqə gecikdirmək daha doğru yanaşmadır.
Mütəxəssislərin fikrincə, səhər saatlarında orqanizmin enerji mexanizmləri artıq aktiv olur və əlavə kofein bu mərhələdə gözlənilən effekti verməyə bilər.
Hormonların təsiri
Oyandıqdan dərhal sonra bədən təbii şəkildə oyanma prosesini sürətləndirən hormonlar ifraz edir. Bu zaman xüsusilə kortizol və adrenalin səviyyəsi yüksək olur. Bu hormonlar insanı ayıq saxlayan əsas mexanizmlərdən sayılır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, məhz bu mərhələdə qəhvə içmək kofeinin təsirini zəiflədir. Başqa sözlə, bədən artıq təbii stimullaşdırıcılarla işlədiyi üçün əlavə kofein gözlənilən enerji artımını vermir. Əgər qəhvə qəbulunu təxminən bir saat yarım gecikdirsəniz, kortizol səviyyəsi bir qədər azalır və kofein daha effektiv təsir göstərir.
Dehidrasiya riski
Həkimlər səhər qəhvəsinin başqa bir riskinə də diqqət çəkirlər. Yuxu zamanı insan orqanizmi müəyyən miqdarda maye itirir. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, gecə ərzində nəfəsalma və digər proseslər nəticəsində təxminən bir litr su itirilə bilər.
Maykl Breus qeyd edir ki, qəhvə sidikqovucu xüsusiyyətə malikdir və susuz qalmış orqanizm üçün bu əlavə yük yarada bilər. Buna görə də o, oyandıqdan sonra ilk saatlarda su içməyi tövsiyə edir.
Həkimin sözlərinə görə, ilk 90 dəqiqə ərzində 3–4 stəkan su qəbul etmək bədənin su balansını bərpa etməyə kömək edir.
Enerji səviyyəsinə təsir edən başqa faktor
Yuxu üzrə digər mütəxəssis Maykl Qardner isə bu məsələyə başqa tərəfdən yanaşır. Onun sözlərinə görə, burada adenozin adlı maddə də mühüm rol oynayır. Bu maddə yorğunluq hissinin yaranmasına təsir edir və gün ərzində tədricən artır. Yuxu zamanı adenozinin səviyyəsi azalır. Bu səbəbdən səhər saatlarında kofeinin bloklamalı olduğu yorğunluq siqnalları demək olar ki, olmur.
Əgər qəhvə daha gec içilərsə, kofein adenozin reseptorları ilə daha effektiv əlaqə yaradır və nəticədə enerji hissi daha uzun müddət davam edir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qəhvəni oyandıqdan dərhal sonra deyil, bir qədər sonra içmək gün ərzində enerjinin daha stabil qalmasına kömək edə bilər.
