Yüksək intellekt adətən üstünlük kimi qəbul olunsa da, mütəxəssislər bunun bəzi psixoloji çətinliklərlə də müşayiət oluna biləcəyini bildirirlər. Psixoloqların fikrincə, çox yüksək IQ səviyyəsinə malik insanlar bəzən özlərini cəmiyyətdən təcrid olunmuş hiss edir, kifayət qədər zehni stimul tapa bilmir və münasibətlərdə çətinliklərlə üzləşirlər.
Araşdırmalara əsasən, orta IQ göstəricisi təxminən 100 civarında dəyişir və standart sapma 15 bal təşkil edir. Bu isə o deməkdir ki, 110–120 arası nəticə əldə edən insanlar artıq yüksək intellektli sayılır. Lakin daha yüksək göstəricilərə malik şəxslərin vəziyyəti fərqli ola bilər.
Zehni stimullaşma və sosial uyğunlaşma problemi
Klinik psixoloqlar qeyd edir ki, çox yüksək IQ bəzən neyrodivergensiyanın bir forması kimi qiymətləndirilə bilər. Bu isə yalnız öyrənmə qabiliyyətinə deyil, həm də emosional vəziyyətə və sosial uyğunlaşmaya təsir göstərir.
Belə insanlar gündəlik həyatlarında tez-tez bu hallarla qarşılaşa bilər:
- yetərli intellektual stimulun olmaması
- tez darıxma və motivasiya itkisi
- ətrafdakılarla ünsiyyətdə anlaşılmazlıq hissi
- dərin və mənalı münasibətlər qurmaqda çətinlik
Mütəxəssislər bildirir ki, bu faktorlar uzunmüddətli perspektivdə depressiv halların yaranmasına səbəb ola bilər. Bəzi hallarda isə insanlar emosional boşluğu doldurmaq üçün riskli davranışlara və ya asılılıqlara meyl göstərə bilirlər.
Münasibətlərdə çətinliklər və emosional bağlılıq
Psixoterapevtlərin sözlərinə görə, yüksək IQ-li insanlar daha dərin emosional və intellektual bağ qurmağa çalışırlar. Onlar tez-tez başa düşülmədiklərini hiss etdikləri üçün özlərinə uyğun insan tapmaqda çətinlik çəkirlər.
Bu səbəbdən belə şəxslər uyğun tərəfdaş tapdıqda:
- münasibətə həddindən artıq bağlana bilirlər
- uyğun olmayan əlaqələri belə davam etdirməyə çalışırlar
- tək qalmaq qorxusu ilə kompromislərə gedirlər
Bu isə zamanla sağlam olmayan münasibətlərin formalaşmasına gətirib çıxara bilər.
Mütəxəssislər qeyd edir ki, bu problemlərin qarşısını almaq üçün intellektual səviyyəyə uyğun fəaliyyətlər, sosial mühit və psixoloji dəstək vacibdir. Terapiya və özünüinkişaf vasitələri bu şəxslərə daha balanslı həyat qurmağa kömək edə bilər.
