Adətən hesab olunur ki, unitazın suyu çəkilərkən qapağı bağlamaq lazımdır ki, zərərli bakteriyalar su damcıları ilə havaya qalxmasın. Ancaq yeni araşdırmalar göstərir ki, məsələ bu qədər sadə deyil.
Araşdırmaların tarixi
Unitazdan sıçrayan damcılar haqqında ilk elmi işlər XX əsrin ortalarında aparılıb. 1975-ci ildə qapağı açıq vəziyyətdə su çəkməyin bəzi xəstəliklərin yayılmasına səbəb ola biləcəyi aktiv şəkildə müzakirə olunub.
2022-ci ildə Kolorado Universitetinin alimləri havaya qalxan mikrozərrəciklərin 2 m/s sürətlə cəmi 8 saniyəyə 1,5 metr hündürlüyə çatdığını videoda göstəriblər.
2019-cu ildə Kork Universitet Kollecinin tədqiqatçıları ictimai tualetlərdə sensorlar quraşdırıb. Nəticə belə olub: qapağı bağlamaq havadakı nəm miqdarını orta hesabla 50% azaldır, lakin damcıların ölçüsünü və bakteriya konsentrasiyasını artırır. Bu damcılar havada 11 dəqiqəyə qədər qala bilir.
Bakteriyalar üzərində təcrübələr
Arizona alimləri bağırsaq çöpü (E.coli) və MS2 bakteriofağı ilə təcrübələr aparıblar. Suyu çəkdikdən sonra divarlardan, döşəmədən və unitazdan nümunələr götürülüb. Bağlı qapaq belə oturacağı bakteriyalardan qoruya bilməyib — hava axını mikro hissəcikləri otaqda yayır.
Alimlərin tövsiyələri
Riskləri minimuma endirmək üçün mütəxəssislər məsləhət görürlər:
- hər su çəkmədən sonra, xüsusən evdə xəstə biri varsa, unitazı dezinfeksiyaedici vasitə ilə fırçalamaq;
- unitaz kənarına təmizləyici bloklar və ya gellər yerləşdirmək;
- tualet otağında ümumi gigiyenaya riayət etmək.
Alimlərin sözlərinə görə, təhlükə yalnız bağırsaq çöbündən deyil, həm də norovirus və tənəffüs yolu xəstəliklərinə səbəb olan bakteriyalardan qaynaqlanır — onlar havada uzun müddət qala bilər.
