Banan gündəlik qidalanmada ən çox istifadə olunan meyvələrdən biridir. Lakin çoxları bilmir ki, onun faydaları yalnız tərkibindən deyil, həm də nə qədər yetişməsindən asılıdır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bananın tərkibindəki şəkər, nişasta və vitaminlər yetişmə mərhələsinə uyğun olaraq dəyişir və bu da orqanizmə fərqli təsir göstərir.
Yaşıl banan: aşağı şəkər, yüksək nişasta
Tam yetişməmiş, yaşıl bananlar xüsusilə qan şəkərinin sabit saxlanması baxımından faydalıdır. Dietoloq Eyveri Zenker qeyd edir ki, bu mərhələdə bananda rezistent nişasta çox, şəkər isə az olur.
“Bu mərhələ ən yüksək rezistent nişasta və ən aşağı şəkər səviyyəsi ilə seçilir”, – deyə o bildirir.
Rezistent nişasta lif kimi fəaliyyət göstərir və bağırsaqlarda fermentasiya olunur. Bu xüsusiyyət sayəsində o, aşağıdakı hallarda faydalı hesab olunur:
- qan şəkərinin idarə olunmasına kömək edir
- prediabet və insulinə davamlılıq zamanı dəstək verir
- bağırsaq fəaliyyətini yaxşılaşdırır
- qıcıqlanmış bağırsaq sindromunda müsbət təsir göstərə bilər
Nutrisiyologiya üzrə mütəxəssis Amanda Soseda da əlavə edir ki, bu nişasta növü qan şəkərinin stabilləşməsində mühüm rol oynayır. O, yaşıl bananı fıstıq yağı ilə birlikdə yeməyi tövsiyə edir. Bununla belə, idmançılar üçün bu seçim uyğun olmaya bilər, çünki mədədə ağırlıq hissi yarada bilər.
Sarı banan: balanslı enerji mənbəyi
Banan saralmağa başladıqca, xüsusilə ucları bir qədər yaşıl qaldıqda, nişasta şəkərə çevrilməyə başlayır. Bu mərhələ “qızıl orta” kimi qiymətləndirilir.
Belə bananlar sabit enerji verir və qan şəkərində kəskin dəyişikliklər yaratmır. Xüsusilə menopauza dövründə olan qadınlar və gün ərzində enerjisini qorumaq istəyən insanlar üçün ideal seçim sayılır. Bu mərhələdə kalium və maqnezium səviyyəsi də stabil qalır.
Tam sarı banan: vitaminlərin zirvəsi
Tam yetişmiş sarı bananlar vitamin və antioksidant baxımından ən zəngin mərhələdə olur. Amanda Sosedanın sözlərinə görə, bir ədəd belə banan gündəlik kalium və maqnezium ehtiyacının təxminən 8 faizini təmin edir.
Bu maddələr qan təzyiqinin tənzimlənməsi və əzələlərin normal fəaliyyəti üçün vacibdir. Buna görə də, bu bananlar məşqdən əvvəl və ya uşaqlar üçün sağlam qəlyanaltı kimi geniş istifadə olunur.
Ləkəli və artıq yetişmiş bananlar
Qəhvəyi ləkələri olan və ya artıq yetişmiş bananlar daha çox şəkər ehtiva edir. Dietoloqlar bildirir ki, bu bananlar asan həzm olunur və iştahı zəif olan insanlar üçün faydalı ola bilər. Lakin diabet xəstələri üçün bu, riskli seçim sayılır.
Maraqlıdır ki, bu mərhələdə C vitamininin miqdarı azalır – yetişmiş bananda təxminən 14 mq olduğu halda, artıq yetişmişdə 10 mq-a qədər düşür. Eyni zamanda fol turşusunun səviyyəsi artır.
Eyveri Zenker qeyd edir ki, bu tip bananlar xüsusilə bişirmə və dondurma üçün uyğundur.
Bananın yetişmə dərəcəsi onun orqanizmə təsirini dəyişir. Doğru seçim etmək üçün məqsədinizi nəzərə almaq vacibdir:
- yaşıl banan – qan şəkərinə nəzarət üçün
- yarı yetişmiş banan – sabit enerji üçün
- tam sarı banan – vitamin və sürətli enerji üçün
- ləkəli banan – asan həzm və bişirmə üçün
Beləliklə, eyni meyvə müxtəlif mərhələlərdə fərqli faydalar təqdim edir və düzgün seçim sağlam qidalanmada mühüm rol oynayır.
Bununla yanaşı, bəzi hallarda banan hər kəs üçün uyğun seçim olmaya bilər. Xüsusilə müəyyən xəstəlikləri və qida məhdudiyyətləri olan şəxslər üçün ‘Kimlərə Banandan İmtina Etmək Məsləhət Görülür: Vacib Tibbi Məlumat’ mövzusu ayrıca nəzərə alınmalıdır.
